Tłem najnowszego sporu jest zadawniony konflikt między Turcją a Cyprem, który od 1974 roku jest podzielony: jedną trzecią wyspy zajmuje uznawana jedynie przez Ankarę samozwańcza Turecka Republika Cypru Północnego. Tureckie władze argumentują, że wszelkie zasoby naturalne wyspy należą do obu społeczności: greckiej i tureckiej.

- Przez ostatnie dwa miesiące (Turcja) przysłała w sumie trzy statki do prowadzenia badań w naszej wyłącznej strefie ekonomicznej. To jeden z przykładów nielegalnych działań prowadzonych przez Turcję - powiedziała polskim dziennikarzom minister spraw zagranicznych Erato Kozakou Markullis.

Forsując eksploatację złóż, Cypr chce podkreślić swoje prawa do strefy ekonomicznej, której granice uzgodnił już z innymi sąsiadami, ale nie z Turcją. Dlatego w ub. tygodniu rząd potwierdził, że wyda licencje na eksplorację kolejnych złóż, a prezydent Demetris Christifias odwiedził jedyną dotąd wieżę wiertniczą uruchomioną we wrześniu przez amerykański koncern Noble na polu nr 12, ok. 180 kilometrów na południe od wyspy.

W połowie grudnia ma być znana dokładna wielkość zasobów na tym polu, zwanym Afrodyta. Wstępnie szacuje się je na 85-255 mld m sześc. Kolejne kilka miesięcy zajmie zbadanie jakości złoża i kosztów wydobycia. Jeśli dojdzie do eksploatacji, to uzależniony obecnie od importu surowców energetycznych Cypr stałby się samowystarczalny. Potrzeby kraju, którego ludność nie przekracza milion mieszkańców, wynoszą miliard metrów sześciennych rocznie. Rząd zapowiada, że reszta byłaby eksportowana do Europy - jeszcze nie wiadomo, czy gazociągiem, czy przez terminal LNG.

Minister Kozakou Markullis przedstawia pomysł eksploatacji złóż jako projekt europejski. Jej zdaniem, łącznie zasoby w strefach Cypru, Izraela, Egiptu i Libanu mają wielkość 3,7 bln m sześc. "To ogromna ilość, która może w przyszłości służyć potrzebom Europy. Mam nadzieję, że nasi partnerzy będą na to patrzeć jak na projekt, który odpowiada na potrzeby bezpieczeństwa energetycznego Europy" - powiedziała. Cypr domaga się, by unijni przywódcy na szczycie 9 grudnia w Brukseli ostro potępili Turcję za jej próby powstrzymania wykorzystania złóż.