Czytaj pierwszą część wywiadu z mecenasem R. Hajdukiem

Czy jest w miarę proste prawnie rozwiązanie zapewniające deregulację rynku gazu na poziomie hurtowym?

- Alternatywny wariant potencjalnego rozwiązania kształtuje się następująco - zwolnienie z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia byłoby ograniczone przedmiotowo do (a) w przypadku wyłącznie PGNiG - sprzedaży gazu przez PGNiG na aukcjach organizowanych przez giełdę towarową zgodnie z warunkami PUG oraz (b) w stosunku do wszystkich spółek obrotu, w tym także PGNiG - transakcji na rynkach gazu organizowanych przez giełdę towarową. Art. 49 ust. 2 Prawa energetycznego daje Prezesowi URE możliwość zwolnienia z taryfowania tylko określonej części działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo energetyczne. Podobnie rozpoczynał się proces liberalizacji polskiego rynku energii elektrycznej - pierwsze w historii polskiego rynku energetycznego zwolnienie z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia udzielone przez Prezesa URE w dniu 14 grudnia 2000 r. dotyczyło transakcji sprzedaży energii elektrycznej na Giełdzie Energii S.A.

Warunki, którym musiałyby odpowiadać aukcje organizowane przez giełdę towarową, do których miałoby zastosowanie zwolnienie z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia, byłyby określone w decyzji Prezesa URE wydanej w stosunku do PGNiG. Warunki te, łącznie ze sposobem określania ceny wyjściowej aukcji, zostałyby następnie odzwierciedlone w regulaminie aukcji przyjętym przez giełdę towarową. Dobrze byłoby, gdyby giełda miała prawo poddawać prawidłowość obliczenia cent wyjściowej ocenie przez niezależnego audytora.

Co ma przemawiać za zwolnieniem z taryfowania tylko handlu hurtowego gazem na giełdzie towarowej realizowanego w trybie aukcyjnym?

- Zalety rozwiązania polegającego na oddaniu organizacji aukcji gazu giełdzie towarowej oraz zwolnienie z taryfowania początkowo tylko transakcji giełdowych są następujące: organizacja aukcji byłaby powierzona podmiotowi niezależnemu od PGNiG, aukcje, które nie spełniałyby warunków PUG nie mieściłyby się w zwolnieniu z obowiązku taryfowego, a więc sprzedaż na takiej aukcji gazu przez PGNiG odbyłaby się poza zakresem zwolnienia, ze wszystkimi tego potencjalnymi konsekwencjami określonymi w Prawie energetycznym (w szczególności gdyby doszło do sprzedaży gazu po cenie wyższej niż cena w taryfie, którą PGNiG nadal musiałby zatwierdzać dla transakcji innych niż transakcje giełdowe). Inne spółki obrotu mogłyby nabywać gaz od PGNiG na aukcjach giełdy towarowej, i następnie handlować nim na "rynku wtórnym" - rynku gazu na giełdzie towarowej. Odbiorcy hurtowi także mogliby nabywać gaz w takich transakcjach giełdowych. Uwolniony hurtowy rynek gazu funkcjonowałby wtedy jako rynek zorganizowany, łatwiejszy do monitorowania i nadzorowania.