Konsumpcja oleju napędowego w Polsce w I półroczu 2011 r. wzrosła o 10 proc. w stosunku do tego samego okresu rok temu. Tymczasem konsumpcja benzyny spadła o 5 proc. Ta tendencja utrzymuje się już od kilku lat i jest wynikiem określonych działań na szczeblu unijnym mających promować olej napędowy jako paliwo (niższa stawka akcyzy na to paliwo).

Okazuje się jednak, że branża wpadła w pętlę, z której wyjściem wydaje się tylko drastyczna zmiana systemu podatkowego. Zachęty do konsumpcji diesla generowały coraz wyższy popyt, za którym starały się nadążać europejskie rafinerie poprzez inwestycje w instalacje przerobowe. Proces destylacji ropy naftowej nie pozwala jednak uzyskać coraz większej ilości oleju napędowego bez jednoczesnej produkcji benzyn. Efektem tego jest rosnąca nadpodaż tego paliwa na rynku. Coraz mniejsza konsumpcja w Europie sprawiała, że jedynym ratunkiem był eksport benzyn (głównie do USA). Teraz jednak i to nie wystarcza, a rafinerie mają poważne problemy z ulokowaniem produkcji na rynku. Dodatkowo rosnąca produkcja wymusza utrzymywanie coraz większych rezerw obowiązkowych, które oznaczają zamrażanie gotówki.

Potwierdza to Przemysław Krysicki, dyrektor w firmie Ernst & Young. - Nadwyżka benzyn to dziś problem dla rafinerii. Jeśli istnieje rozwiązanie tego problemu w obecnych warunkach, to może nim być ograniczenie kosztów logistyki lub rozwijanie kompetencji w zakresie tradingu przez firmy paliwowe - uważa.

W polskich warunkach pomóc mogłoby choćby szersze korzystanie z tzw. swapów przez rodzimych producentów paliw - temat wstydliwy dla obu naszych koncernów.

W tej sytuacji propozycja Komisji Europejskiej zrównująca poziom opodatkowania dla benzyn i oleju napędowego (a przy okazji także innych paliw silnikowych - LPG i CNG) wydaje się być rafineriom na rękę. W tej sytuacji jedynym kryterium różnicującym opodatkowanie tych paliw będzie poziom emisji CO2, który jest wyższy dla ON niż dla benzyn. Może się więc okazać, że liczba aut napędzanych benzyną zacznie w perspektywie kilku lat wyraźnie rosnąć. Znacząca podwyżka opodatkowania LPG dodatkowo wyeliminuje z rynku ten bezpośredni substytut benzyn.

Pewne jest natomiast jedno - paliwa na pewno nie będą już tańsze. I to nie tylko ze względu na podatki. - Unia Europejska konsekwentnie podnosi wymogi jakościowe dla paliw. Jest to częściowo wymuszane przez przemysł motoryzacyjny i przekłada się na ich cenę. Już niebawem dojdzie do sytuacji, kiedy to benzyna 98-oktanowa będzie podstawowym paliwem, a o popularnej 95 zapomnimy. Oczywiste jest więc, że jeśli produkcja paliw będzie coraz droższa, to i cena detaliczna będzie coraz wyższa - uważa Andreas Golombek, prezes Lurgi SA.

Proponowane zmiany podatkowe miałyby wejść w życie z początkiem 2013 roku. Wiadomo już jednak, że ich zatwierdzenie nie będzie proste. Protestuje szczególnie branża LPG, która na zmianach straciłaby najwięcej. Wiadomo już, że Polska będzie poszukiwać kompromisu pozwalającego uratować choćby część preferencji dla gazu płynnego. Zrównanie opodatkowania na ON i benzyny wydaje się jednak przesądzone.